De schelpdierfamilies en -bedrijven van Yerseke

De twee grootste schelpdierbedrijven van Yerseke zijn Roem van Yerseke, ontstaan in juni 2020 uit een fusie met Koninklijke Prins & Dingemanse tot de grootste mossel- en oesterverwerker van Nederland, en Krijn Verwijs, een oesterbedrijf uit 1880 dat in 2022 een strategisch partnerschap aanging met visserijgroep Cornelis Vrolijk. Beide blijven familiebedrijf.

Wie zijn de twee grootste schelpdierbedrijven van Yerseke?

Roem van Yerseke en Krijn Verwijs springen er vandaag het meest uit in de Yerseekse schelpdiersector. Roem van Yerseke werd de grootste mossel- en oesterverwerker van Nederland na de fusie in juni 2020 met Koninklijke Prins & Dingemanse (bron: Omroep Zeeland/ANP, 17 juni 2020). Krijn Verwijs, in 1880 begonnen als oesterkwekerij, verkoopt schelpdieren, kreeft en krab door heel Europa onder het merk Premier en ging in 2022 een strategisch partnerschap aan met visserijgroep Cornelis Vrolijk (bron: Vismagazine, 2022).

Beide bedrijven noemen zichzelf uitdrukkelijk familiebedrijf en beide zijn nog altijd gevestigd in de haven van Yerseke. Daaromheen houden tientallen kleinere familiekwekers de historische oesterputten dagelijks in gebruik.

Hoe werd Roem van Yerseke de grootste mossel- en oesterverwerker van Nederland?

Roem van Yerseke is sinds 1942 actief als familiebedrijf (bron: Roem van Yerseke, bedrijfsopgave). Volgens eigen opgave werken er nu zo'n 150 mensen, beheert het bedrijf ruim 2.000 hectare mossel- en oesterpercelen en vaart het met een eigen vloot van 14 boten. Verwerking gebeurt in twee fabrieken voor verse schelpdieren en een conservenfabriek in Yerseke, plus een aparte fabriek in Duitsland voor diepvriesmosselen. In 2005 opende het bedrijf een eigen hatchery om de kweek van jonge mosselen en oesters te onderzoeken, zowel op land als in open water (bron: Roem van Yerseke, bedrijfsopgave).

De fusie van juni 2020 met branchegenoot Koninklijke Prins & Dingemanse bracht beide bedrijven samen onder de naam Roem van Yerseke en maakte er de grootste mossel- en oesterverwerker van Nederland van, met circa 200 medewerkers in het hoogseizoen (bron: Omroep Zeeland/ANP, 17 juni 2020). Vakpers omschrijft de deal als een fusie van twee familiebedrijven-concurrenten tot één dominante nationale speler (bron: Intrafish).

Wat is het verhaal achter Krijn Verwijs en het partnerschap met Cornelis Vrolijk?

Krijn Verwijs Yerseke B.V. gaat terug tot 1880, toen Pieter Verwijs begon met het kweken van oesters. Het bedrijf verkoopt nu mosselen, oesters, kreeft, krab en zeegroenten door heel Europa onder het merk Premier en de slogan “Seafarmers by Nature” (bron: seafarmersbynature.com, Krijn Verwijs/Premier).

In de zomer van 2022 tekenden Krijn Verwijs en visserijgroep Cornelis Vrolijk, zelf ook een familiebedrijf uit 1880, een intentieverklaring om samen te werken; het strategische partnerschap werd op 8 december 2022 officieel (bron: Vismagazine, 27 juni 2022 en 8 december 2022). Cornelis Vrolijk werd zo strategisch partner in de schaal- en schelpdieractiviteiten van Krijn Verwijs. “Wij blijven Krijn Verwijs, een familiebedrijf dat zich met hart en ziel inzet voor de schelpdiersector,” aldus directeur Caroline Verwijs destijds (bron: Vismagazine, 27 juni 2022). Sommige vakmedia noemen dit een 50-50 belang, maar dat exacte percentage staat niet in de eigen aankondigingen van beide bedrijven; wat wel vaststaat, is het strategische partnerschap zelf.

Welke historische familienamen vormden de schelpdiercultuur van Yerseke?

De schelpdiersector van Yerseke is al generaties lang een familiezaak. Een archiefartikel uit de Nederlandse vakpers over Krijn Verwijs, bewaard in het repository van Wageningen University & Research, noemt vijf familienamen die het omschrijft als “allemaal namen van families die al van generatie op generatie betrokken zijn de schelpdierencultuur”: Dingemanse, Steketee, Scheele, Louwerse en Verwijs (bron: WUR-repository, edepot.wur.nl/9238).

De naam Dingemanse leeft ook voort in Koninklijke Prins & Dingemanse, de mossel- en oesterpionier uit 1880 die later opging in Roem van Yerseke. Meerdere generaties familie-eigendom blijft tot op vandaag het patroon bij de meeste schelpdierbedrijven in Yerseke.

Wie zijn de familiekwekers die nog werken bij de historische oesterputten?

Rond de historische oesterputten in de haven waren in 2024 nog 28 kwekers en kweker-handelaren actief in Yerseke, blijkt uit een reportage in Interessante Tijden, oorspronkelijk geschreven voor vakblad Visserijnieuws (bron: Interessante Tijden, 12 oktober 2024). Diverse van deze familiebedrijven combineren hun kwekerij met een eigen, publiek toegankelijke proeverij:

1. Pols-Bom, gevestigd bij Oesterput 14 sinds 1870, wordt geleid door vijfde generatie kweker Jacques Pols, die Skal-gecertificeerde biologische oesters verkoopt, geteeld volgens de traditionele methode; zijn dochter bereidt zich voor om als zesde generatie over te nemen.
2. De familie Pekaar, met schip YE-14 ‘Paraat’, runt Oesterproeverij Pekaar bij Oesterput 14.
3. Kopek B.V., een familiebedrijf, exploiteert de proeverij ‘Oesters & Bubbels’ naast Pekaar.
4. De Oesteracademy van Adriaan van de Plasse, onder bedrijfsnaam Delta Ostrea, zit eveneens bij Oesterput 14.

Wat kunnen bezoekers zien en proeven bij De Oesterij?

De Oesterij, bij Oesterput 13 aan de Havenkade, is het familiebedrijf van de familie Dhooge, die al sinds 1906 schelpdieren kweekt (bron: oesterij.nl). Het bedrijf staat nu onder leiding van de vierde generatie. In 2010 bouwde de familie langdurig leegstaande panden om tot publieke proeverijen, waardoor bezoekers rechtstreeks bij kwekers terechtkunnen in plaats van alleen bij restaurants (bron: Interessante Tijden, 12 oktober 2024).

De Oesterij combineert actieve oester- en mosselkweek met een winkel, proeverijen en een jaarlijks oesterfestival. Samen met de naburige proeverijen van Pols-Bom, Pekaar en Kopek maakt het van een kort stuk Havenkade een plek waar oogst, kweker en proeverij zich binnen enkele meters van elkaar afspelen.

Wanneer begon de oesterteelt in Yerseke en zijn de historische putten nog in gebruik?

De kunstmatige oesterteelt bij Yerseke begon rond 1870, toen kwekers de Franse oestercultuurtechniek overnamen (bron: Zeeuwse Ankers/Erfgoed Zeeland). Ruim 150 jaar later zijn diverse van diezelfde putten, waaronder Oesterput 13 en Oesterput 14, nog dagelijks in gebruik bij werkende familiekwekers, niet als museumopstelling.

Yerseke zelf telt ongeveer 7.140 inwoners (CBS-cijfer, 1 januari 2023, via Wikipedia), onderdeel van de gemeente Reimerswaal aan de Oosterschelde in Zeeland. De schelpdierhandel van het dorp reikt verder dan de putten: Yerseke is ook de plek van de landelijke mosselveiling.

Bronnen

• Roem van Yerseke, “Over ons”. roemvanyerseke.nl
• Omroep Zeeland (ANP), 17 juni 2020. omroepzeeland.nl
• Krijn Verwijs / Premier. seafarmersbynature.com
• Vismagazine, 27 juni 2022 & 8 december 2022. vismagazine.nl
• Wageningen University & Research repository. edepot.wur.nl/9238
• Interessante Tijden, 12 oktober 2024. interessantetijden.nl
• Oesterij, “Our family business”. oesterij.nl
• Zeeuwse Ankers / Erfgoed Zeeland. zeeuwseankers.nl
• Wikipedia, op basis van CBS-cijfers. nl.wikipedia.org/wiki/Yerseke